In de derde klas moet je een keuze maken die best groot voelt: welk profiel ga je volgen in de bovenbouw? Je bent misschien veertien of vijftien en hebt nog geen idee wat je later wilt worden. Dat is heel normaal. Gelukkig hoef je nu nog geen beroep te kiezen. Je kiest vooral een richting, en sommige richtingen laten meer mogelijkheden open dan andere.
In dit artikel lees je wat de vier profielen op havo en vwo inhouden, naar welke vervolgopleidingen ze leiden en hoe je met een paar slimme vakken je opties ruim houdt.
De vier profielen op een rij
Op havo en vwo kies je uit vier profielen: Cultuur en Maatschappij (C&M), Economie en Maatschappij (E&M), Natuur en Gezondheid (N&G) en Natuur en Techniek (N&T). Elk profiel heeft een vast pakket profielvakken. Daarnaast volg je het gemeenschappelijke deel, zoals Nederlands en Engels, en kies je een of meer keuzevakken.
Het profiel bepaalt grotendeels welke vervolgopleidingen je zonder extra moeite kunt doen. Toch is de verdeling niet zo strikt als het lijkt: met de juiste keuzevakken kun je bij veel opleidingen alsnog binnenkomen.
Maatschappijprofielen: C&M en E&M
C&M past bij je als je houdt van talen, geschiedenis, kunst en cultuur. Je denkt dan aan opleidingen als rechten, journalistiek, geschiedenis, kunstvakken, talen of de lerarenopleiding in een taal. Let op wiskunde: op het vwo heb je in dit profiel wiskunde A of C, en voor sommige studies, zoals psychologie, wordt vaak wiskunde A gevraagd.
E&M draait om economie, geschiedenis en wiskunde A. Dit profiel sluit goed aan op studies als bedrijfskunde, economie, commerciële economie, accountancy, communicatie en rechten. Wie overweegt econometrie of een kwantitatieve economische studie te doen, doet er goed aan wiskunde B te kiezen in plaats van wiskunde A.
Natuurprofielen: N&G en N&T
N&G bevat biologie en scheikunde, met wiskunde A of B. Het past bij opleidingen in de zorg, biologie, voeding, diergeneeskunde en de sport- en bewegingswereld. Voor geneeskunde heb je meestal ook natuurkunde nodig, dus kies die als keuzevak als je die kant op denkt.
N&T is het profiel met wiskunde B, natuurkunde en scheikunde. Het leidt naar technische studies zoals werktuigbouwkunde, elektrotechniek, informatica, bouwkunde en natuurkunde. N&T staat bekend als het profiel dat de meeste deuren openhoudt, omdat je met wiskunde B en natuurkunde ook bij veel economische en maatschappelijke opleidingen welkom bent. Het is wel een pittig pakket, dus kies het vooral als je die vakken ook echt aankunt en leuk vindt.
Vakken die extra deuren openen
Twijfel je tussen richtingen, dan kun je met een paar keuzes je opties flink uitbreiden. Veel leerlingen kiezen bijvoorbeeld een combinatieprofiel zoals N&G met natuurkunde, of N&T met biologie. Ervaringen van andere leerlingen over zulke combinaties en over de zwaarte van vakken kun je lezen op scholierencommunity, waar scholieren vragen stellen en elkaar antwoorden geven. Een paar vakken die vaak het verschil maken:
- Wiskunde B: nodig voor veel technische en bètastudies, en soms voor economie.
- Natuurkunde: vereist voor onder meer geneeskunde en technische opleidingen.
- Wiskunde A: vaak gevraagd bij psychologie, sociale wetenschappen en economische studies.
- Biologie: belangrijk voor zorg, medische en biologische opleidingen.
Zo maak je een goede keuze
Begin bij jezelf. Welke vakken vind je interessant, en in welke vakken haal je redelijke cijfers? Een profiel dat bij je past, maakt de bovenbouw een stuk prettiger dan een profiel dat je alleen kiest omdat het ‘veilig’ lijkt. Twee jaar (havo) of drie jaar (vwo) vakken volgen waar je geen plezier in hebt, is zwaar.
Bekijk daarnaast alvast een paar vervolgopleidingen die je aanspreken en zoek de toelatingseisen op bij de hogeschool of universiteit zelf. Die eisen kunnen per opleiding en per instelling verschillen. Praat ook met je mentor of decaan, en vraag ouderejaars hoe zij hun profiel ervaren.
Een keuze die je kunt bijsturen
Je profielkeuze is belangrijk, maar zelden definitief. Op veel scholen kun je in de vierde klas nog wisselen, en heb je later een vak nodig dat je mist, dan kun je soms een deficiëntie wegwerken met een cursus of toets. Kies dus met aandacht, maar zonder paniek. Een profiel dat past bij wie je nu bent, met een of twee vakken die extra ruimte bieden, is meestal een prima basis voor wat er daarna komt.